tổng hợp

Ảo tưởng về thời gian

Quá khứ cũng có thể không mất đi, tương lai có thể đã tồn tại rồi. Nhiều khám phá từ thế kỉ trước đã cho thấy rằng nhiều điều chúng ta nghĩ về thời gian có thể chỉ là ảo tưởng. Trái ngược với những cảm nhận hàng ngày, thời gian có thể không trôi. Và những biến cố ta nghĩ chỉ diễn ra một chiều cũng có thể bị đảo ngược. Nhưng làm sao điều đó có thể xảy ra? Làm sao ta có thể hiểu lầm về điều quá quen thuộc như vậy? Và nếu thời gian không phải là thứ ta vẫn hay nghĩ, vậy thì nó là cái gì? Liệu nó có bắt đầu hay kết thúc không? Nó xuất phát từ đâu?
Einstein cho chúng ta thấy một bức tranh nhiều màu sắc hơn rằng mỗi người đều có thời gian riêng của mình biến thiên với tốc độ riêng và khái niệm về một hệ thống thời gian quốc tế là hoàn toàn vô nghĩa. Einstein khám phá ra bí ẩn đáng kinh ngạc này bằng việc tìm ra mối liên hệ vô hình giữa không gian và thời gian. Einstein thấy có một quan hệ mật thiết giữa chuyển động trong không gian và dòng chảy thời gian. Nói theo nghĩa đen rằng “tổng không đổi”, được thứ này, mất thứ kia.

Và vẫn tồn tại khía cạnh một chiều về thời gian mà ta vẫn chưa hiểu hết ngay cả những điều cơ bản nhất. Tại sao mọi thứ không diễn ra theo chiều ngược lại? Và việc thời gian cứ trôi mãi từ quá khứ đến hiện tại có nghĩa lý gì? Vậy ta có thể nói gì về điểm xuất phát của mũi tên thời gian?
Các định luật trong vật lý là những phương trình toán học ta dùng để biểu diễn mọi thứ từ chuyển động của các nguyên tử tới sự quay xoắn lại của các thiên hà. Chúng được thiết lập và công nhận qua các quan sát và thí nghiệm từ hàng thế kỉ nay. Nhưng đáng ngạc nhiên là không có định luật vật lý nào quy định rằng các sự kiện phải diễn ra theo thứ tự thông thường mà ta gọi là thứ tự “xuôi thời gian”. Theo những phương trình đó các sự kiện hoàn toàn có thể diễn ra theo chiều ngược lại. Phần lớn các phương trình mà chúng ta sử dụng để biểu diễn những gì ta thấy trong vũ trụ không có sự ràng buộc với mũi tên thời gian. Chúng là những phương trình có thể nghiệm đúng ngay cả theo thứ tự xuôi thời gian hay ngược thời gian.
“Ảo tưởng về thời gian” là tập đầu trong bộ phim “Kết cấu của vũ trụ” do hãng PBS sản xuất. Đây là một sêri phim rất hay và khá nâng cao về vật lý và vật lý thiên văn.
Nguyễn Thế Công – Dương Tuấn Anh
Xem phim: Click vào link thienvanhoc.org(có phụ đề) hoặc link youtube.com

xem nhiều hơn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button